23 Temmuz 2008 tarihinde hizmete giren Google Knol, Direkt olarak Wikipedia’nın çok sıkı ve sağlam içeriğine karşı yapılmış en büyük ataklardan birisinin adı.
http://knol.google.com/ adresinden kendisine ulaşılabiliyor ve projenin sloganı “Knol, a unit of knowledge” şeklinde.
Öncelikle Wikipedia, standartlarını epeyce yüksek tutuyor olmasına rağmen, yine de manipülasyona açık, bunun altını çizmek gerekiyor. Sadece bir nickname ile de bilgiyi manipüle edebilirsiniz, IP adresi filan hepsi aşılabilir şeyler. Bunun önemli sakıncaları da var çünkü ziyaret ettiğiniz bir anda sorgusuz bir biçimde gerçek olarak kabul ettiğiniz bir durum, siz sayfayı kapattıktan 1 saniye sonra değişebilir, değiştirilebilir. Wikipedia, özellikle manipülasyona epeyce dikkat ediyor ancak, doğru nedir ki? Neye göre ölçülebilir? Bu yüzden doğruya (hakikat ile doğru farklı kavramlardır) en yakınını seçmeye çalışıyorlar ama çoğu zaman nafile olabiliyor bu çünkü kolektif bir çalışma alanı Wikipedia, dolayısıyla her an her şey olabilir. Önemli olan, sadece sıkı (belki internetteki en güvenilirlerinden birisi) bir referans olarak görebilmek, %100 doğru değil.
Oysa, Knol’un amacı, konusunda uzman bir kişinin görüşlerine başvurması ve diğer kullanıcılar tarafından comment eklenebilir olması. Bir çeşit, Mmistanbul gibi düşünebiliriz, birisi makale ekliyor, bir diğeri yorum yazabiliyor. Zaten bütün dünyanın online içeriğini depolayan Google, artık kendi içeriğini de tasarlıyor diyebiliriz. Aynı zamanda Google Moderator ile klasik anlamdaki paylaşım için teşekkürler forumlarını ortadan kaldıracak olan Google, bu hamleyle biraz daha ileri gidiyor. Bu bir tekelleşme tehlikesine yol açar mı? Bunu zaman gösterecektir.
Arayüz konusunda her zaman sadeliği ön plana çıkaran Google’ın işlerinden daha güzel bir yapısı var Knol’un, ben çok sevdim, çok hoşuma gitti. Bunun yanında Cross Browser’ı desteklememesi (söz gelimi Opera’yı bütün özellikleriyle desteklemiyor) bir eksik, büyük bir eksik, hatta neredeyse ayıp. Ama bunun bir politika olduğunu zaten biliyoruz.
Knol’un ne gibi eksiklikleri/sakıncaları olabilir? İşte çetrefilli konu da bu zaten.
Öncelikle, uzman kişilerin yazıları eklenecek buraya ancak, uzman ne kadar uzman? Bunu neye göre ölçebileceğiz? Bu önemli bir soru. Üye olan herkes ben evet uzmanım diye bir şeyler yazabilir, kendisini böyle tanımlayabilir, bu da yine klasik forumlarda paylaşım için teşekkürler tadından ileri gitmeyebilir, bu çok da tehlikeli olur çünkü internette arama demek Google demek, bu bariz. Google olmadan bir şey yapamaz hale geldik bile. Akademik onuru makale sayısıyla ölçmek, bir haysiyet meselesidir ve sayı ne kadar çoksa o kadar şahane akademisyen olunmaz.
Google’ın, yazıların içeriğine müdahale etmemesi de bir sakıncadır. Wikipedia’daki ruh, kendi içerisinde konuya müdahil kişilerin gönüllü editörlüğüne dayanıyor, Wikipedia’daki ruh da budur kanımca. Oysa, editörlük anlamında denetlemeyen bir bilgiyle ne kadar yol alınabilir, burası çok şüpheli.
Üçüncü sakınca da yazılacak comment’ler. Koskoca emektar (ama hakkaten emektar) bir profesör makalesini ekleyecek ve altına birisi çıkıp “N’aber lan hocu, bak şurda hata var” diyecek olursa buna kim engel olabilecek? Comment yazımı kapalı olabilecek mi? Eğer ki böyle olursa bilgiyi nasıl kritik edebileceğiz? Korkarım ki iş necip Türk milletinin YouTube’da sadece küfür üreten bir kesiminin yaptığına döner ve bu oldukça kötü bir öngörü olur. Buna distopya diyorlar, kötü gelecek öngörüsü.
Dördüncü sakınca popülerlik ve reklam hadisesi. Google diyor ki, ben senin yazının popülerliğine göre para vereceğim.
İşte bu hiç iyi bir şey değil. Burada karşımıza çıkacak olan şey, “bilim üretebilmenin bir haysiyet meselesi” olduğudur.
